Kunststof en duurzaam bouwen: waarom leidingsystemen een ander verhaal vertellen 

Kunststof en duurzaamheid worden niet altijd spontaan met elkaar geassocieerd. 

Bij het woord kunststof denken veel mensen in de eerste plaats aan verpakkingen, wegwerpproducten en afval. Producten met een korte gebruiksduur vormen dan ook een belangrijke uitdaging binnen de overgang naar een circulaire economie. 

In de bouwsector ligt dat anders. 

Kunststof bouwproducten worden ontworpen voor een lange gebruiksduur en kunnen dankzij hun eigenschappen bijdragen aan efficiëntere, onderhoudsarme en duurzamere gebouwen. 

Een goed voorbeeld daarvan zijn kunststof leidingsystemen uit polypropyleen. 

Door hun lange levensduur, corrosiebestendigheid, lage gewicht en recycleerbaarheid kunnen PP-R- en PP-RCT-leidingsystemen een interessant alternatief vormen voor traditionele metalen leidingsystemen. 

Duurzaamheid begint bij de volledige levenscyclus 

De duurzaamheid van een bouwproduct kan niet worden beoordeeld op basis van het materiaal alleen. 

Ook de volledige levenscyclus speelt een rol. 

Hoeveel grondstoffen en energie zijn nodig voor de productie? 

Hoe zwaar is het product en welke impact heeft het transport? 

Hoe lang blijft het in gebruik? 

Hoeveel onderhoud is tijdens die gebruiksperiode nodig? 

Welke invloed heeft het materiaal op de werking van de installatie? 

En wat gebeurt er met het product aan het einde van zijn levensduur? 

Voor technische installaties die tientallen jaren in een gebouw aanwezig blijven, zijn dit belangrijke vragen. 

Een lange levensduur 

Eén van de belangrijkste eigenschappen van kunststof leidingsystemen is hun duurzaamheid tijdens het gebruik. 

Polypropyleen corrodeert niet zoals metalen leidingen. 

Dat betekent dat het leidingmateriaal niet wordt aangetast door elektrochemische corrosie en dat geen bijkomende corrosiebescherming van de leiding zelf noodzakelijk is. 

Voor een technische installatie die gedurende tientallen jaren betrouwbaar moet functioneren, is dat een belangrijk voordeel. 

aquatherm-leidingsystemen worden ontworpen voor een gebruiksduur van meer dan 50 jaar, binnen de voorziene bedrijfsomstandigheden. 

Een lange technische levensduur betekent dat leidingen minder snel moeten worden vervangen en dat de materialen en energie voor een vroegtijdige vervanging kunnen worden vermeden.

Geen corrosie 

Corrosie kan een belangrijke invloed hebben op de levensduur en betrouwbaarheid van metalen leidinginstallaties. 

Afhankelijk van het materiaal, medium en de bedrijfsomstandigheden kan corrosie leiden tot aantasting van de leidingwand, lekkages en bijkomende onderhoudswerkzaamheden. 

Bij PP-R- en PP-RCT-leidingen vormt corrosie van het leidingmateriaal zelf geen probleem. 

Dat heeft niet alleen gevolgen voor de levensduur, maar ook voor het onderhoud van de installatie. 

Er zijn geen beschermende coatings of bijkomende maatregelen nodig om het kunststof leidingmateriaal tegen roestvorming te beschermen. 

Gladde binnenwand en hydraulische efficiëntie 

Duurzaamheid gaat niet alleen over productie en materiaalgebruik. 

Ook de energie die een installatie tijdens tientallen jaren werking verbruikt, is relevant. 

De gladde binnenwand van kunststof leidingen zorgt voor een lage oppervlakteruwheid. 

Hierdoor worden afzettingen en incrustatie beperkt en kunnen de hydraulische eigenschappen van het leidingnet gedurende de gebruiksduur beter behouden blijven. 

Dat is belangrijk omdat een toenemende weerstand in een leidingnet ook invloed kan hebben op het benodigde pompvermogen. 

Een correct ontworpen leidingnet met gunstige stromingseigenschappen kan daardoor bijdragen aan een energie-efficiënte installatie.

Kunststof leidingen zijn aanzienlijk lichter 

Een ander belangrijk verschil met metalen leidingsystemen is het gewicht. 

Kunststof leidingen zijn aanzienlijk lichter dan veel traditionele metalen alternatieven. 

Dat biedt voordelen tijdens verschillende fasen van het project. 

Minder gewicht betekent eenvoudiger transport, minder zware handling op de werf en een lagere belasting van ondersteuningsconstructies. 

Voor installateurs maakt het lagere gewicht het bovendien eenvoudiger om leidingen te verplaatsen, positioneren en monteren. 

Bij grote leidingdiameters kan dat verschil bijzonder relevant worden. 

Minder energie en uitstoot tijdens transport 

Het lagere gewicht heeft ook gevolgen vóór de leidingen op de werf aankomen. 

Wanneer eenzelfde hoeveelheid leidingmateriaal met minder massa kan worden vervoerd, kan de impact van transport worden beperkt. 

Voor grote projecten waarbij aanzienlijke hoeveelheden leidingen en fittingen moeten worden aangevoerd, kan dit bijdragen aan een lagere logistieke belasting. 

Ook de mogelijkheid om leidingconstructies vooraf te prefabriceren kan hierbij interessant zijn. 

Materiaalgebruik, productie en logistiek kunnen hierdoor beter worden voorbereid en afgestemd op wat werkelijk nodig is op de werf. 

Recycleerbaar polypropyleen 

Een belangrijk onderdeel van circulair bouwen is de vraag wat er met een materiaal gebeurt wanneer het niet langer wordt gebruikt. 

Het polypropyleen dat voor aquatherm-leidingsystemen wordt toegepast, is 100% recycleerbaar. 

Zuivere materiaalstromen kunnen opnieuw worden verwerkt, waardoor het materiaal na zijn oorspronkelijke toepassing opnieuw als grondstof kan worden ingezet. 

Dat is een belangrijk verschil met producten die bestaan uit complexe combinaties van verschillende materialen die moeilijk van elkaar kunnen worden gescheiden. 

Recycleerbaarheid alleen maakt een product uiteraard niet automatisch duurzaam. 

De combinatie met een lange gebruiksduur is minstens even belangrijk: het materiaal blijft eerst gedurende tientallen jaren functioneel in het gebouw en kan vervolgens opnieuw in een materiaalcyclus worden opgenomen.

Hoe zit het met de CO₂-impact? 

Om verschillende bouwproducten op een correcte manier te vergelijken, moet niet alleen naar één eigenschap worden gekeken. 

Daarvoor wordt gebruikgemaakt van een Life Cycle Assessment (LCA), waarbij de milieu-impact over verschillende fasen van de levenscyclus wordt onderzocht. 

Voor leidingsystemen kunnen daarbij onder andere grondstoffen, productie, transport, gebruik en einde levensduur worden meegenomen. 

Het oorspronkelijke aquatherm-onderzoek geeft hiervoor een opvallend voorbeeld. 

Voor een polypropyleen leidingsysteem met diameter 25 mm in SDR 7,4 wordt een CO₂-uitstoot vermeld die ongeveer zeven keer lager ligt dan die van een vergelijkbare stalen leiding. 

De exacte milieu-impact blijft uiteraard afhankelijk van het specifieke leidingsysteem, de diameter, toepassing en gehanteerde vergelijkingsmethode. 

Daarom zijn projectspecifieke milieudata en productverklaringen belangrijk wanneer materialen objectief met elkaar worden vergeleken. 

Milieuprestaties transparant maken 

Steeds vaker vragen architecten, studiebureaus en bouwheren naar aantoonbare milieuprestaties van bouwproducten. 

Daarom worden gegevens over de milieu-impact vastgelegd in onder andere Environmental Product Declarations (EPD’s). 

Een EPD maakt de milieu-impact van een product transparant volgens een gestandaardiseerde methodologie. 

Hierdoor kunnen ontwerpers verschillende oplossingen objectiever beoordelen en kunnen productgegevens worden gebruikt binnen duurzaamheidsberekeningen en certificeringssystemen voor gebouwen. 

Voor technische installaties wordt deze informatie steeds relevanter. 

Leidingen vertegenwoordigen misschien niet het meest zichtbare onderdeel van een gebouw, maar ze blijven vaak tientallen jaren aanwezig en kunnen in grote projecten aanzienlijke hoeveelheden materiaal vertegenwoordigen.

Geen weekmakers nodig 

Ook de samenstelling van het materiaal is relevant. 

Bij de productie van aquatherm-leidingsystemen uit polypropyleen worden geen weekmakers gebruikt. 

Polypropyleen heeft deze stoffen niet nodig om de vereiste materiaaleigenschappen te verkrijgen. 

Dat maakt PP-R en PP-RCT interessant voor uiteenlopende technische toepassingen en draagt bij aan een eenvoudige materiaalopbouw. 

Duurzaamheid tijdens de gebruiksfase 

Een leiding wordt één keer geproduceerd en geïnstalleerd, maar blijft vervolgens tientallen jaren in gebruik. 

Daarom is het belangrijk om niet uitsluitend naar de milieu-impact tijdens de productiefase te kijken. 

Ook eigenschappen tijdens de volledige gebruiksduur tellen mee. 

Een duurzaam leidingsysteem moet daarom verschillende eigenschappen combineren: 

• een lange technische levensduur; 
• corrosiebestendigheid; 
• beperkte onderhoudsbehoefte; 
• gunstige hydraulische eigenschappen; 
• laag materiaalgewicht; 
• betrouwbare verbindingstechniek; 
• en recycleerbaarheid aan het einde van de levensduur. 

Het is de combinatie van deze eigenschappen die bepaalt hoe een leidingsysteem binnen een duurzamer gebouwconcept kan passen. 

Prefabricatie kan materiaal en werkzaamheden verder optimaliseren 

Ook de manier waarop een leidingsysteem wordt ontworpen en geproduceerd heeft invloed op de efficiëntie van een project. 

Door BIM, engineering en prefabricatie te combineren, kunnen leidingconstructies vooraf nauwkeurig worden uitgewerkt. 

Collectoren, leidingsegmenten en andere projectspecifieke samenstellingen kunnen vervolgens onder gecontroleerde omstandigheden worden geproduceerd. 

Hierdoor kan het materiaalgebruik beter worden afgestemd op de werkelijke behoefte van het project en kan de hoeveelheid productiewerk op de werf worden beperkt. 

Duurzaam bouwen gaat dus niet alleen over de keuze van het materiaal, maar ook over de manier waarop dat materiaal wordt ontworpen, verwerkt en ingezet.

Kunststof versus metaal: kijk verder dan de materiaalnaam 

De keuze tussen kunststof en metaal kan niet worden teruggebracht tot de eenvoudige vraag welk materiaal op zichzelf het meest duurzaam is. 

De toepassing en volledige levenscyclus moeten worden bekeken. 

Een leiding die tientallen jaren zonder corrosie functioneert, weinig onderhoud vraagt, relatief licht is, gunstige hydraulische eigenschappen behoudt en na gebruik recycleerbaar is, vertelt een heel ander verhaal dan kunststof producten die slechts enkele dagen of weken worden gebruikt. 

Daarom moeten kunststof bouwproducten worden beoordeeld op hun functie, levensduur en totale milieu-impact, en niet uitsluitend op basis van het feit dat ze uit kunststof bestaan. 

De aanpak van aquatherm 

Duurzaamheid speelt al lange tijd een belangrijke rol binnen de ontwikkeling van aquatherm-leidingsystemen. 

De PP-R- en PP-RCT-systemen combineren een lange levensduur met corrosiebestendigheid, een laag gewicht en recycleerbaarheid. 

Daarnaast wordt gewerkt aan het transparant maken van de milieu-impact van de producten, zodat architecten, studiebureaus en andere projectpartners deze gegevens kunnen meenemen in hun materiaalkeuzes en duurzaamheidsberekeningen. 

aquatherm Belux-France kan daarbij ondersteuning bieden bij de keuze en dimensionering van het juiste leidingsysteem voor het project. 

Een duurzamer leidingsysteem voor jouw project? 

aquatherm Belux-France ondersteunt architecten, studiebureaus, installateurs en andere projectpartners bij de keuze en technische uitwerking van PP-R- en PP-RCT-leidingsystemen. 

We kunnen helpen bij de materiaalkeuze, dimensionering en technische uitwerking en beschikbare milieu- en productdata toelichten. 

Neem contact op met aquatherm Belux-France om te bekijken welke aquatherm-oplossing het beste aansluit bij de technische en duurzaamheidsdoelstellingen van jouw project.